سرویس جهان مشرق - در میانه نوامبر ۲۰۲۶، رژیم صهیونیستی در وضعیتی قرار دارد که میتوان آن را «آستانه جنگ» نامید: فشار سیاسی برای بازگشت به کارزار نظامی علیه ایران شدت گرفته، اما همزمان صدای مخالف از درون ساختار امنیتی نیز شنیده میشود. آنچه این مخالفت را مهم میکند، این واقعیت است که در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ گزارش شد رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، ژنرال زامیر، مخالف جدی شروع فوری جنگ جدید علیه ایران بوده و تحت فشار مقامهای ارشد امنیتی منصوب نخستوزیر قرار دارد.
این شکاف، صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست؛ نشانهای از یک محاسبه عمیقتر درباره هزینه، فایده و زمانبندی جنگ است.
نبود تهدید فوری و شکاف میان «تهدید» و «ضرورت»
نخستین و شاید بنیادینترین استدلال، تفکیک میان وجود تهدید و وجود ضرورت فوری برای جنگ است. ارزیابیهای امنیتی رژیم صهیونیستی در نوامبر ۲۰۲۶ نشان میدهد که با وجود نگرانیها درباره برنامه هستهای ایران، اما «تهدید فوری» مبنی بر آماده شدن ایران برای حمله نظامی شناسایی نشده است. ایران همچنان حدود ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده بالا در اختیار دارد و بخش عمده زیرساختهای هستهای آن در حملات پیشین آسیب ندیده است، اما این وضعیت با «حمله قریبالوقوع» فاصله دارد.

در نگاه مقامات نظامی رژیم صهیونیستی، وقتی هیچ تهدید فوری (در نگاه آنها) در ایران وجود ندارد، چرا باید جنگ دیگری آغاز شود و هدف اصلی آن چه خواهد بود؟ همچنین منتقدان نتانیاهو میپرسند: اگر تهدید فوری وجود ندارد، چه چیزی فوریت جنگ را توجیه میکند؟ پاسخ به این پرسش، آنها را به حوزه سیاست داخلی و ملاحظات غیرامنیتی هدایت میکند.
شکاف با واشنگتن: جنگ بدون پشتوانه آمریکا به مثابه بیپروایی استراتژیک
دومین دلیل مخالفت، به شکاف عمیقی بازمیگردد که در نوامبر ۲۰۲۶ میان اسرائیل و ایالات متحده در قبال ایران شکل گرفته است. گزارشها حاکی از آن است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تماسی تلفنی با بنیامین نتانیاهو بر سر مسئله ایران دچار «مشاجره شدید» شده است؛ نتانیاهو خواستار بازگشت به عملیات نظامی بوده، در حالی که ترامپ بر تداوم مسیر دیپلماتیک تأکید داشته است.
فراتر از سطح تاکتیکی، یک شکاف راهبردی وجود دارد: دولت ترامپ تمرکز خود را بر بازگشایی تنگه هرمز و اعمال فشار اقتصادی و نظامی محدود گذاشته و حتی گزینه «ادامه وضع موجود» را به عنوان جایگزین جنگ مطرح کرده است، در حالی که نتانیاهو هنوز بر هدف تغییر حکومت در ایران پافشاری میکند.

در چنین شرایطی، جنگ بدون مشارکت یا حداقل چراغ سبز واشنگتن، رژیم صهیونیستی را در برابر کشوری با عمق راهبردی و توان بازسازی گسترده در یک کارزار فرسایشی طولانی قرار میدهد. اسرائیل در عملیات کوتاه و مبتنی بر عملیاتهای تروریستی و حملات هدفمند توانمند است، اما برای مدیریت یک جنگ طولانی در فاصله هزاران کیلومتری، به پشتیبانی لجستیکی، اطلاعاتی و سیاسی آمریکا نیاز دارد و بدون پشتیابنی آمریکا، قادر به چنین عملیاتی نمیباشد و حتی بسیار آسیب پذیر خواهد بود.
به عقیده این تحلیلگران صهیونیست، کسانی که تصور میکنند میتوان چنین جنگی را بدون آمریکا آغاز کرد و مدت و دامنه آن را کنترل کرد، درسهای کارزارهای پیشین را نادیده میگیرند. نبود چتر امنیتی واشنگتن، جنگ مجدد را از یک گزینه استراتژیک به یک ماجراجویی پرهزینه تبدیل میکند.
جنگ به مثابه ابزار سیاست داخلی در دوره گذار
سومین دلیل، به بستر سیاسی ویژه اسرائیل در نوامبر ۲۰۲۶ مربوط میشود. اسرائیل در مرحله پس از انتخابات و در میانه رقابتهای تشکیل دولت قرار دارد و هنوز کابینه جدید شکل نگرفته است. در چنین دورهای، حتی اگر دولت انتقالی از نظر قانونی اختیار دستور اقدام نظامی را داشته باشد، این اختیار قانونی به معنای وجود مشروعیت عمومی و سیاسی کافی برای ورود رژیم صهیونیستی به یک جنگ پیشدستانه دیگر نیست. دقیقاً همین نگرانی است که رئیس ستاد کل ارتش را به مخالفت با جنگ فوری وامیدارد: در شرایطی که دولت جدید مستقر نشده، تصمیم برای جنگ خطر آن وجود دارد که توسط نتانیاهو برای اهداف سیاسی مورد استفاده قرار گیرد.

منتقدان هشدار میدهند که جنگ میتواند به ابزاری برای مدیریت بحران سیاسی داخلی، انحراف افکار عمومی از رقابتهای دولتسازی یا تثبیت موقعیت نخستوزیر در رقابت قدرت تبدیل شود. تصمیمی با پیامدهای تاریخی برای امنیت ملی را نمیتوان بر اساس ملاحظات بقای سیاسی گرفت. جنگ در چنین شرایطی، خطر شکاف داخلی و فرسایش جبهه داخلی را به خطرهای بیرونی اضافه میکند.
درسی که از جنگهای پیشین گرفته نشده است
چهارمین دلیل، پرسشی است درباره کارایی خود جنگ به عنوان ابزار استراتژیک. در فوریه ۲۰۲۶ کارزاری نظامی علیه ایران آغاز شد، اما ارزیابیهای پس از آن نشان میدهد که ایران «آسیب دیده اما در حال بازیابی تواناییهای خود است، نظام آن پابرجاست و پرونده هستهای آن حل نشده باقی مانده است». اگر سالها عملیات نظامی، فشار حداکثری، خرابکاری و ترور نتوانسته تهدید را از میان بردارد، چه تضمینی وجود دارد که کارزار دیگری نتیجهای متفاوت به بار آورد؟

این پرسش، هسته محاسبه هزینه-فایده منتقدان را تشکیل میدهد. جنگ محدود نمیتواند تغییر رژیم را محقق کند، و صرفاً با قدرت هوایی نیز نمیتوان به اهداف سیاسی بلندپروازانه دست یافت. در واقع، جنگ ممکن است ایران را به سمت گزینههای رادیکالتر، از جمله حرکت سریعتر به سمت بازدارندگی هستهای یا خروج از معاهدات بینالمللی سوق دهد. مخالفت با جنگ مجدد در این چارچوب، مخالفت با «عملیات» نیست؛ مخالفت با تکرار استراتژیای است که هدف سیاسی روشنی ندارد و صرفاً به یک چرخه بیپایان از خشونت و بازسازی تبدیل میشود.
خطر جنگ چندجبههای و هزینههای اقتصادی
پنجمین دلیل، به پیامدهای عملی و پرهزینه جنگ در سطح منطقهای و اقتصادی مربوط میشود. ارزیابیهای اسرائیلی در نوامبر ۲۰۲۶ نشان میدهد که هر رویارویی احتمالی با ایران «به ایران محدود نمی ماند و حزبالله در لبنان، حوثیها در یمن را نیز دربر خواهد گرفت» و موضوع «رویارویی نظامی چندجبههای» در همان ماه نوامبر وجود دارد. جنگ با ایران میتواند به سرعت به یک جنگ منطقهای با جبهههای متعدد تبدیل شود و اسرائیل را در چند جبهه همزمان درگیر کند.

در بعد اقتصادی نیز، برآوردهای وزارت دارایی اسرائیل از هزینه مستقیم جنگ با ایران در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۱.۵ میلیارد دلار (۳۵ میلیارد شکل) بوده است و هشدار داده شده که «اگر جنگ از سر گرفته شود یا حوادث امنیتی عمده دیگری رخ دهد، این رقم میتواند افزایش یابد». این هزینهها شامل خرید تجهیزات، بسیج نیروهای ذخیره، پرداخت غرامت خسارت موشکی و هزینههای غیرنظامی است. جنگ مجدد، در شرایطی که اقتصاد اسرائیل هنوز بار هزینههای کارزار قبلی را بر دوش میکشد، میتواند به فرسایش ذخایر، کاهش سرمایهگذاری و فشار مضاعف بر خدمات عمومی منجر شود. همزمان، خطر انزوای بینالمللی و فشار حقوقی نیز قابل چشمپوشی نیست، بهویژه اگر جنگ بدون مجوز روشن یا در تقابل با موضع متحد اصلی، یعنی ایالات متحده، آغاز شود.
جنگ به مثابه «بیپروایی استراتژیک» در نوامبر ۲۰۲۶
آنچه مخالفت بخشی از تحلیلگران و مقامهای امنیتی اسرائیل با جنگ مجدد در نوامبر ۲۰۲۶ را شکل میدهد، مجموعهای بههمپیوسته از محاسبات سرد است: نبود تهدید فوری که جنگ پیشدستانه را توجیه کند؛ شکاف راهبردی با واشینگتن که جنگ بدون پشتوانه آمریکا را به یک ماجراجویی بزرگ تبدیل میکند؛ خطر استفاده ابزاری از جنگ در دوره گذار سیاسی و دولت بدون اکثریت؛ ناکارآمدی اثباتشده کارزارهای نظامی پیشین در تغییر محاسبات راهبردی ایران؛ خطر جنگ چندجبههای با حزبالله، انصارالله و حماس؛ و هزینههای اقتصادی و بینالمللی سنگینی که ادامه جنگ بر اسرائیل تحمیل میکند.
در این چارچوب، مخالفت با جنگ به معنای انکار تهدید ایران نیست؛ بلکه به معنای این تشخیص است که در وضعیت کنونی، جنگ مجدد به جای افزایش امنیت، میتواند اسرائیل را در باتلاقی طولانی، پرهزینه و بدون پایان روشن فرو ببرد. از این منظر، شتاب به سوی جنگ دیگری در نوامبر ۲۰۲۶، بیش از آنکه یک ضرورت امنیتی باشد، میتواند نمونهای از «بیپروایی استراتژیک» باشد: اقدامی که با نادیده گرفتن درسهای گذشته و بدون تعریف هدف سیاسی دستیافتنی، این رژیم را در معرض خطرهایی قرار میدهد که بهسادگی قابل مهار نیستند.




